Pazar Günleri Açığız
RANDEVU ALMAK İÇİN:0 282 654 44 44

GÖRME ENGELLİ BİREYLERDE DİŞ HEKİMLİĞİ HİZMETLERİ

GÖRME ENGELLİ BİREYLERDE DİŞ HEKİMLİĞİ HİZMETLERİ

Beyaz Baston 1921 yılında Londra'da trafik kazası sonucu görme yetisini kaybeden bir fotoğraf sanatçısının, dış dünyanın kendisini farketmesi için bastonunu beyaza boyamasıyla oluşmuş ve başarılı olması nedeniyle Fransa'da Körler Örgütü tarafından 1931 yılında simge haline gelmiş bir engelli hareketidir. Dünyada her yıl Ocak ayının ikinci haftası olan 7-14 Ocak tarihleri arası Beyaz Baston Körler Haftası olarak anılmaktadır.

Baston kullanımı; görme engellilerin çarpma, düşme, yaralanma, sakatlanma riskini azaltır, yürüyüş ve fiziksel aktivitede bulunan engellilerin motor becerilerini geliştirir. Kendilerine güven duygusunu, sosyal etkinliklere katılma ve bağımsız hareket edebilme yeteneklerini artırır. Beyaz baston körlerin bağımsızlaşmasının ve özgürleşmesinin sembolüdür.

Engellilik; fiziksel veya zihinsel kısıtlamalardan dolayı yürümek, duymak, görmek, nefes almak,ayakta durmak, okumak, çalışmak, konuşmak, öğrenmek ve düşünmek gibi temel aktivitelerin yerine getirilememesi durumudur.

Sağlıklı bireylerin %85 - 90' ında ağız ve diş sağlığı sorunları yaşanırken, bu oranın engellilerde neredeyse %100'e yakın olduğu görülmektedir.Bunun en önemli nedeni, engelli hastalarda genel sağlık problemleri ile uğraşılırken ağız ve diş sağlığını gözardı edilebilmesidir.Bu nedenle engelli hastalar, ağız-diş hastalıkları bakımından yüksek risk grubundandır. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünyada 45 milyon görme engelli bulunmaktadır.Türkiye'de ise görme engelli sayısı 77.000 dir. Tüm engelli sayısının %8.3'ü görme engellidir.

Körlük, görme yeteneğinin bulunmaması ya da yitirilmiş olmasıdır. Görme merkezinin ya da görme sinirinin zarar görmesi sonucu ortaya çıkabildiği gibi, doğrudan gözlerden de kaynaklanmaktadır.

Doğumsal kaynaklı körlük nedenlerinden bazıları; annenin gebeliği sırasında geçirdiği kızamıkçık (rubella), parazit enfeksiyonu (toksoplazma), nadir de olsa su çiçeği (varisella), bazı ilaçlar, radyasyona maruz kalmak, kazalar ve kalıtımsal etmenlerdir.

Sonradan oluşan körlük nedenlerinden bazıları; katarakt, göz tansiyonu (glokom), sarı nokta hastalığı (makula dejenerasyonu), retina yırtılması (retina dekolmanı), ileri evre şeker hastalığı, iş ve trafik kazaları, göz iltihapları, beyin tümörleri, multiple skleroz (MS) ve göz kazalarıdır.

Her yaş grubunu ilgilendiren göz kazaları; hafif görme bozukluğundan gözün tüm kaybına kadar durumlara neden olabilir. Acil müdahale gözde kalıcı zararların oluşmasını engellemek açısından son derece önemlidir.

Görme Engelli Bireylerin Genel özellikleri;

-Doğuştan görme yetersizliğine sahip olan bireyler, amaçsız bir şekilde sallanma, yüzünün önünde ellerini sallama, gözlerini ovuşturma gibi hareketler de bulunabilirler.

-Yüz ifadelerini değiştirmede güçlük yaşayabilirler.

-Görme yetersizliğine sahip olan bireyler, iletişime geçtiklerinde pasif ve anlamsız bir yüz ifadesine sahip olabilirler.

-Görme yetersizliğine sahip olan bireylerin yer değiştirmelerini sağlayan yuvarlanma, yürüme, emekleme gibi hareket becerilerini kazanma zamanında, akranlarına göre gecikme görülebilir.

-Tamamen görmeyen (total kör) bireylerin yürüyüşü daha kısa adım şeklinde, ayak sürüme davranışı, yavaş ve eğik yürüme gibi şekilsel davranışlar gösterebilirler .

-Görme engelli bireylerin kavram gelişiminde, bilişsel yeteneklerinde, algısal motor gelişiminde, akranlarına göre gecikme görülebilir .

- Soyut düşünmeyi gerektiren becerilerde daha başarısız olabilmektedirler.

-Görme yetersizliğinden kaynaklanabilecek eksikliklerini, diğer duyu organlarını (dokunma, işitme, koklama) kullanarak telafi etmeye çalışırlar.

-Bedensel ve zihinsel gelişimlerinde farklılık vardır. Bağımsız hareket edebilme becerileri sınırlıdır. Görme yetersizliğine sahip olan bireyler, en çok bağımsız hareket becerilerinde etkilenmektedir .

-Görme Engellilerde Ağız ve Diş Sağlığı Görme duyusundaki yetersizliğin şiddetine,başlangıç dönemi ve süresine bağlı olarak ortaya çıkan çeşitli fiziksel, psikolojik, sosyal ve entelektüel engeller bireyin günlük hayatında birçok alanda zorluklar ile karşılaşmasına neden olmaktadır.

-Günlük ağız bakım uygulamalarının yeterince yapılamamasının bir sonucu olarak çürük ve periodontal hastalıklara  görme engelli bireylerde daha sıklıkla karşılaşıldığı bildirilmektedir. Bunun yanı sıra travmatik diş yaralanmaları ve kayıpları da, özellikle erken yaşlarda, görme engelli bireylerde sık karşılaşılan bir durumdur.

Görme engelli hastaya diş hekiminin yaklaşımı nasıl olmalıdır?

-Görme engelli hastaların bakımı, hasta ve yakınlarından alınan anamnez ve sağlık bilgilerine göre oluşturulur.

-Görme engelli hastalara tüm uygulamalar için sözlü bilgilendirme yapılır.

- Açıklamalarda hastanın zihninde resim çizmesine yardımcı olmaya çalışılır .

- Görme engelli hastaya refakat ederken hastanın koluna girilerek hasta desteklenir,kullandığı ekipman varsa kullanmasına izin verilerek komutla destek sağlanır .

-Görme engelli hastalar düşme riski açısından değerlendirilir ve izlenir.

-Engellilik; bireyi bulunduğu sosyal ortamdan uzaklaştıran , zaman zaman kendi ihtiyaçlarını karşılayabilmek için başkalarından yardım almalarını zorunlu kılan bir durumdur. Bu da engelli bireylerin pasivize olmasına ve etkin bir hayat sürememelerine neden olmaktadır. Görme engelli bireyler, görme dışındaki duyu organlarını etkili bir şekilde kullanabilmelerine rağmen, gerek bilgi ve iletişim eksikliğinden kaynaklı, gerek  ebeveynlerinin bu konuya yeterli ilgiyi göstermemelerinden dolayı diş hekimliği hizmetlerine ulaşmakta güçlük çekmektedirler. Etkili bir tedavi için hastalarla iletişim bizim için önemli bir unsurdur. Engelli çocuklarla iletişim kurmak için farklı yollar bulmak ve seçmek durumunda kalabiliriz. Engelli çocukların kullanabildikleri duyularına yönelmek en etkili yoldur. Görme engelli çocuklarda konuşarak ve dokunma duyusunu kullanarak iletişime geçebilir,onların ihtiyaçlarını karşılayabilir ve ağız bakımı konusunda diğer insanlara olan bağımlılıklarını azaltabiliriz.

--Sevgi Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği--